RSS

Блог

On Revolution by Hannah Arendt

                                                

Со оглед на бројот на востанија и револуции што се појавија во текот на изминатите години, не би било фер да не им се даде соодветно внимание. Хана Арент ја фокусира својата студија во историјата и прави компаративна анализа на три револуции : американската, француската и руската.

Револуцијата, како и војната, е насилна. Ако зборуваме опширно и ја користиме револуцијата како насилство користено за политички и социјални цели, не правиме ништо ново. Платон и Полибиј ги опишуваат процесите со кои една форма на влада се менува во друга, но тие се дел од фиксиран циклус. ( Терминот кој го користи Полибиј е анациклоза). Меѓутоа, употреба на насилство не само за да се замени лидерот, туку и за уништување и рекреирање на целиот општествен систем, е нешто ново. Ова е типологојата за револуција на Арент.


Според гледиштата на Арент, постојат два мотиви за домашна револуција: ослободувањето, која вклучува општествена мобилност и слобода која значи политичка автономија. Ослободувањето е возможно со повеќе форми на власт, но слободата е можна со подемократски форми на владеење, и е форма на владеење која Американците трајно ја имаат воведено, како и Французите, додека е номинално воведена од страна на Русите.


Понатаму, според Арент, сите револуции се или американски или француски: американскиот тип строго се придржува кон своите политички цели, додека францускиот ги напушта своите првичи цели како одговор на историска неопходност - може да го земеме примерот кога Максимилијан Робеспјер презема и командува со државен терор во име на човечтвото. Према тоа, американскиот начин е успешен бидејќи ги достигнал своите цели (слобода за оние кои се побуниле), додека пак францускиот не е само неуспешен во оригиналниот случај, туку турбулентни акции следат во следните два века со цел да се воспостави стабилна република.


Американскиот тип на револуција бил базиран врз концептот на Аристотелската елита за политички актери во човечката природа. Француската револуција, односно масовна форма на револуција подоцна стана основа на идејата на Маркс за тоа што треба да биде - стане една револуција. Меѓутоа, која била причината за неуспехот на Францускиот тип на револуција, и марксистите кој следеа по неа?

- Каде што револуционерските сили не говореле и не ја претставувале популарната волја, или во нивните обиди користат насилство со цел да се постигне среќа. Како што можеме да видиме во еудемонијата на Платон, користењето политички средства за да се постигне среќа не е нова идеја, но Арент тврди дека само во релативната модерност политичка сфера се обидува да ја одржи среќата, наместо демократските процеси.


Во некои случаи, ново стекнатата моќ на револуционерите честопати била користена за потиснување на развојните демократски институции, кои тврдеа дека ќе ги поддржат, во име на општото добро. На пример, централната советска влада брзо ги потиснала и контролирала демократските селски совети, кои формирале примарно ниво на демократија.


Она што ја прави Американската револуција успешна е мирното експериментирање на популарната демократија и нивната евентуална соработка со покохерентна влада. Пример, преминот од Статутот на Конфедерација кон модерниот устав - само интересите на народот можат правилно да одржат една револуција.


Према тоа, револуцијата не е само старо наспроти ново. Сега сите знаеме дека Француската револуција имала повеќе фракции, меѓутоа истите ги имале и кинеската, руската како и мексиканската и шпанската граѓанска војна.


Сепак, нејзиното застапување на политичка слобода пред политичка среќа е дел од контроверзноста која до денес останува целосно нерешена. Меѓутоа, таа признава дека една од големите недостатоци во американскиот модерен устав е тоа што луѓето денес го сметаат за готов призвод и се оддалечуваат од политичките прашања онаму каде што некои посебни интереси заземаат предност пред јавното добро.
Во секој случај, мораме да се согласиме со нејзината концепција за големата контрадикција на револуциите. Тие се насилни и бурни по природа, но имаат за задача да воспостават нов ред и мир. Аргументот на Арент иако е вметнат во современа смисла, сепак е стар. Претставува враќање кон класичната јавна сфера, односно активно граѓанство во јавната дебата.


Кога страстите од војните стивнуваат, неопходно е луѓето да сакаат да ги продолжат своите тешки борби и да го спречат повторното ширење на корупција. Тоа треба да е лекција која не се однесува само на народите во оние земји кои продолжуваат да се борат за својата слобода, туку и оние кои ја земаат здраво за готово својата стабилност и ја игнорираат важноста на континуираната дебата. Историјата не е нешто што може да се предвиди, ниту пак нашите идеи и знаења од минатото можат целосно да ни опишат што ќе се случи во иднината. Во секој случај ова е една вредна и сложена книга, која е посветена многу детално на модерната политика, и секој човек кој е заинтересиран за современите политички теории треба да ја има во својата листа.

"Up and down" - Oliver Jeffers

                                   

               Пингвините имаат крилја со причина, нели? Да имаш најдобар другар кој има свој авион е една работа, но вистински да искусиш како е да леташ со сопствени крила е нешто сосема поинакво. Во оваа приказна имаме еден пингвин кој верува дека единственото нешто нешто што му недостасува за да се чувствува целосно е да полета... но ако летањето е прекрасно искуство зошто тој сега се чувствува толку тажно и осамено? Можеби затоа што некои искуства се подобри кога ќе се споделат со некој (и затоа што пингвините се многу посреќни кога се на земја).

Со оваа забавна и хумористична приказна ние учиме за вредноста на споделените искуства.

Наставно забавни активности

- Момчето и пингвинот се најдобри пријатели кои прават се заедно. Размисли и напиши за работите кои сакате да ги правите ти и твоето другарче.

- И момчето и пингвинот стануваат загрижени кога се разделени. Како изгледа "загриженоста"? Можеш ли да се сетиш на други емоции?

- Раскажи ја приказната во прво лице, односно од гледна точка на момчето или на пингвинот.

- Момчето и пингвинот сакаат да играат табла. Пробај да ја играш ти оваа игра. Можеш ли да ги запишеш правилата за и другите да ја научат оваа игра.

- Напиши приказна за друго животно кое пробува да постигне нешто необично.

Наука

- Дознај повеќе за пингвините. Каде живеат обично? Што јадат? Како се прилагодуваат да живеат во одредени живеалишта?

- Пробај да направиш  ланци на исхара во кои се вклучени пингвините.

- Пингвинот сака да лета. Дознај нешто повеќе за гравитација и како тој би можел да ја надмение и да полета.

Уметност

- Нацртај нов комплет на џемпер и капа за да носи момчето, кој ќе одговара со облеката на пингвинот.

- Дизајнирај билет за влез во циркусот во кој пингвинот ќе настапува.

Географија

- Нацртај мапа на зоолошката и покажи на кои места момчето го бараше пингвинот.

Историја

- Дознај повеќе за историјата на летањето. Кои биле првите луѓе што летале? Како го постигнале тоа? Како се смениле авионите оттогаш?



"Stuck" Oliver Jeffers

                                   

             На Флојд змејот се заглавува на дрво. Го фрла својот чевел по него, но и тој останува заглавен на дрвото. Го фрла и другиот чевел и тој останува заглавен заедно со сите работи кои ги фрлил...скала, мешавина на бои, кујнски мијалник, како и кит... меѓу другото. Дали Флојт некогаш ќе си го врати назад змејот?



Наставни идеи:

- Голема буква се користи на различни места во приказната. Можеш ли да објасниш зошто?

- Флојд во приказната фрла орангутан, кој сигурно треба да биде на некое друго место. Напиши твоја приказна во која објаснуваш каде бил орангутанот и како Флојд го фатил.

- Додај "облаче" на секоја слика од Флојд и во него објасни (напиши), што тој размислува и како се чувствува.

-Приказната е напишана во трето лице. Можеш ли да ја напишеш во прво лице?

-Напиши приказна во која објаснуваш како различни предмети, животни и луѓе се нашле на дрво.

-Можеш ли да напишеш твоја приказна со наслов "Заглавен" ? Кој или што е заглавено и како ќе биде спасено?



Математика

- Размисли за различните големини на предметите кои Флојд ги фрла на дрвото. Колку е долго, високо и тешко секое од нив? Можеш ли да ги измериш?

- Процени ја вредноста на секој предмет што Флојд го фрла на дрво. Која е вкупната вредност на сите предмети кои се на дрво до крајот на приказната.



Наука

- Дознај зошто змејовите летаат. Кои сили се вмешани?

- Дознај за различните видови на дрвја. Како растат и како се размножуваат?

- Луѓето и предметите на илустрациите имаат сенки. Можеш ли да објасниш како сенките се формираат ?



Уметност

- Погледни ги различните илустрации на дрвја во приказната. Иако е истото дрво, обоено е во неколку различни бои. Може ли ти да нацрташ една иста работа повеќе пати и да ја обоиш во различни бои ?

- Погледи како се нацртани сенките во илустрациите. Можеш ли ти да нацрташ некои предмети со нивните сенки? Може ли да ги нацрташ во различен дел од денот? Како би се менувало местото на сенката?

Јазици

- Може ли да ги преведеш предметите кои Флојд ги фрла на дрво на повеќе јазици?

- Дали може да дознаеш како се вика дрво на други јазици?

 

   Напиши како ти би ги одглавил работите заглавени на дрвото. 

There's a tiger in the garden

           

                                                     

           

               Баба ѝ на Нора тврди дека во нејзината градина има тигар но Нора не ѝ верува. Таа исто така вели дека таму можат да се најде и поларна мечка, месојадни растенија па дури и вилински кончиња големи колку птица. На Нора и е толку многу досадно, што решава да излезе и да разгледа низ градината. Изгледа баба ѝ и ја кажува вистината, таа по кратко време се сретна со мечката, ги виде вилските кончиња, успешно избега од месојадните растенија и се најде лице во лице со најпријателскиот тигар што некој може да го замисли.

            Ова е слатка и надреална приказна со прекрасна сликарска илустрација, со која книгата станува навистина посебна. Оваа книга ја продолжува традицијата на пријателски големи мачки во детската литература, па затоа тигарот на Нора е сигурен дека ќе ги израдува оние кои сонуваат за тигри кои доаѓаат на чај, а потоа остануваат да си поиграат во градината.

           Добитник на наградата Waterstones Children's Book Prize за 2017 годинина, во категоријата на илустирани книги.    

                                          

Homo deus - A brief history of tomorrow

Homo Deus

Во оваа книга Харари испитува што може да се случи со светот кога старите митови ќе дојдат во комбинација со новите технологии, како што се вештачка интелегенција и генетски инженеринг. Што ќе се случи со демократијата кога Google и Facebook подобро ќе ги знаат нашите интереси како и нашите политички преференци отколку ние самите? Што ќе се случи со социjалната држава, кога компјутерите ги притискаат луѓето надвор од пазарот на трудот и се создава нова голема "бескорисна класа". Како од homo sapiens стануваме homo deus и какви нови судбини ќе си поставиме себе си ? Што ќе треба да превземеме и како ќе ја заштитиме оваа кревка планета од човештвото, нивната деструктивна сила и само создадените богови? Homo deus ни дава да ѕирнеме во соништата и кошмарите кои ќе го обликуваат дваесет и првиот век.

Во текот на изминатиот век, човекот успеал да го направи невозможното, да ги запре гладот, чумата и војната. Но како што Харари објаснува, гладот, чумата и војната се трансформираат и за прв пат во историјата, повеќе луѓе умираат од премногу јадење отколку од глад, повеќе луѓе умираат од старост отколку од заразни болести и повеќе луѓе извршуваат самоубиство, отколку што се убиени од војници, терористи и криминалци заедно. Просечен Американец има илјада пати поголема шанса да умре од јадење во МекДоналдс отколку да биде разнесе од Алкаеда.

Со истата јасност со која Sapiens стана интернационален хит, така и со оваа книга, Харари ја обележува нашата иднина.

Sapiens: А brief history of humankind

Како луѓето станале толку паметни?

Sapiens: А brief history of humankind

Пред 100,000 години, најмалку шест човечки видови живееле на земјата. Денес постои само еден. Тоа сме ние. Homo sapiens. Ние сме најнапредните и најдеструктивните суштества што воопшто некогаш живееле на Земјата. Што е она што нѐ прави брилијантни? Што е она што нѐ прави смртоносни? Што е она што нѐ прави Sapiens?

Како нашиот вид успеал во борбата за доминација? Зошто нашите предци, кои трагале по храна, се здружиле за да изградат градови и кралства? Како дојдовме до тоа да веруваме во богови, нации и човекови права; да им веруваме на парите, книгите и законите; да им робуваме на бирократијата, возните редови и конзумеризмот? И, каков би бил нашиот свет во милениумите што следат?

Во Sapiens, д-р Јувал Ное Харари, се движи низ целата човекова историја, од првите луѓе кои оделе по земјата до радикалните, понекогаш и катастрофални откритија на когнитивните, земјоделските и научните револуции. Со увид во биологијата, антропологијата, палеонтологијата и економијата, тој истражува како историјата ги обликува човечките општества, животните и растенијата околу нас, па дури и нашите карактери. Дали некогаш ќе можеме да се ослободиме од наследството на нашите предци? И што, ако ништо друго, можеме да направиме ние, за да влијаеме во текот на вековите што следат?

Тој исто така поставува и фундаментални прашања за среќата. Кога во нашата долга историја како homo sapiens сме биле комплетно исполнети? Како ловци, бркајќи мамути? Како земјоделци обработувајќи земја? Или можеби како богобојазливи селани во средниот век? Уште поважно, тој прашува: Кои сме ние како вид? И каде одиме?

Храбар, опширен и провокативен, Sapiens го предизвикува и го става во прашање сето она што мислевме дека го знаеме за тоа што значи да се биде човек: нашите мисли, нашите дела, нашата моќ... како и нашата иднина.